Sorularla Standardizasyon

 

1) Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatı’nın Yasal Dayanakları Nelerdir? 

  • ƒ7.2.1967 tarihli ve 6/7677 sayılı Türk Standartlarının Uygulanması Hakkında Tüzük,  
  • 13/1/ 2005 tarih ve 25965 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2005/9454 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 
  • ƒDış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği, 
  • Teknik düzenlemelerde veya standardlarda belirtilen esaslar ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca yayımlanan Tebliğler ile verilen talimatlara göre yapılmaktadır.  
 

2) Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı’nın Amacı Nedir? 

Bu Karar’ın amacı, dış ticarette uygulanacak teknik mevzuat, spesifikasyon ve standartların uluslararası ticarette gereksiz engel teşkil edecek bir yapıya dönüştürülmesini önlemek, ticaret hacmini artırmak; ihracatta, ürünlerin dış ülkelerdeki iyi şöhretini muhafaza etmek, çevreye zarar vermeyen, sağlıklı, emniyetli ürünler olmasını sağlayarak kalitesini, rekabet gücünü yükseltmek, dış alıcıların ürünlerimizi tercih etmesini sağlamak; ithalatta ise, ithal malları ile yerli ürünler arasında farklılık yaratmayacak şekilde insan sağlığının ve emniyetinin, hayvan veya bitki varlığının veya çevrenin korunmasını ve ulusal güvenlik gereklerini sağlamak, düşük kaliteden kaynaklanan haksız rekabeti ve yanıltıcı uygulamaları önlemek, tüketiciyi koruyucu ve kaliteyi yükseltici tedbirlerin alınmasını sağlamaktır. 

 

 

3) Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler  ve Standardizasyon Rejimi Kararı Çerçevesinde Yukarıda Sayılan Amaçların Gerçekleştirilmesi Konusunda Yetkili Mercii Hangi Kurumdur?

Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı çerçevesinde özetle,
 
  • Dış ticarete konu ürünlerin teknik düzenlemesine uygun ve/veya güvenli olup olmadığını denetlemeye veya bu denetimleri yapmak üzere piyasa gözetimi ve denetimi yapan kuruluşlar ile işbirliği halinde ve ithalat denetimlerinde öncelikle bu kuruluşlar değerlendirilmek üzere kuruluşları yetkili kılmaya veya görevlendirmeye; 
  • Teknik düzenlemesi bulunmayan ürünlerin, teknik düzenlemesi hazırlanıncaya kadar, dış ticarette denetime esas olacak özelliklerini uluslararası uygulamaları dikkate alarak tespit etmeye veya ettirmeye ve gerekli denetimleri yapmaya veya yaptırmaya;
  • Türk standartlarından ihtiyaç duyulanları, ihracatta ve/veya ithalatta zorunlu uygulamaya koymaya veya uygulamadan kaldırmaya, bu standartlara göre gerekli denetimleri yapmaya veya yaptırmaya;
  • Yayımlanan teknik mevzuatı  dış ticarete uyarlamaya, ithalat ve ihracatta esaslarını belirlemeye;
  • Dış ticarette teknik düzenlemeler, standartlar, uygunluk değerlendirmesi ve denetimlerde ilgili kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaya;
  • Standart dışı, atık, artık ve çevre yönünden risk taşıyan maddelerin ithaline ve ihracına ilişkin düzenlemeleri yapmaya;
  • İnsan sağlığına veya tesisata veya çevreye zarar verdiği tespit edilen ithal ürünlerin, teknik özellikleri ve bu özelliklere uygunluğunun değerlendirilmesi konusunda üretici firma nezdinde soruşturma başlatmaya, soruşturma sonuçlanıncaya kadar sözkonusu ürünün her  türlü ithalini kontrol etmeye, soruşturma sonucunda ürünün kontrolü ile ilgili gerekli tedbirleri almaya;
  • Ülkemiz ihraç ürünlerine teknik engel oluşturan yabancı ülke uygulamalarının kaldırılmasını teminen gerekli girişimlerde bulunmaya,  bu ülkelerle görüşmeler yapmaya, karşılıklı tanıma anlaşmaları yapmaya ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya; 
  • Dış ticarette teknik düzenleme, standartlar, uygunluk değerlendirmesi ve denetimlerin her aşamasında gerekli görülecek değişiklikleri yapmaya ve önlemleri almaya, ilgili kuruluşlardan bu faaliyetlerle ilgili her türlü bilgi ve belgeleri istemeye;
  • Dış ticarette teknik düzenleme ve standardizasyon işlemleri ile ilgili olarak, ülke ihtiyaçlarının ve ekonomisinin gerektirdiği özel ve zorunlu durumları inceleyerek sonuçlandırmaya, gerekli izinleri vermeye ve ilgili yönetmelik, tebliğ ve talimatlarda gereken değişiklikleri yapmaya, uygunluk değerlendirmesi ve belgelendirme işlemlerine istisna getirmeye ve bunun kapsamını belirlemeye; 
Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.
 

4) Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejim Kararı’na Göre “Ürün Sorumluluğu” ne Demektir? 

İthalatçının; ithal ettiği ürünün insan sağlığı ve güvenliğine, hayvan ve bitki varlığına ve çevreye vereceği zarardan sorumlu tutulmasıdır. Ürün sorumluluğuna ait uygulama esas ve usulleri ise yönetmelikle belirlenir. 
 

5) Rejim Kararı’na, Karar’a İstinaden Yayımlanan Yönetmelik, Tebliğ ve Talimatlara Aykırı Davranmanın Müeyyideleri Nelerdir?

Bu Karar ve bu Karara istinaden yayımlanan yönetmelik, tebliğ ve talimatlar ile taahhütnamelere aykırı davrananlar, sahte belge kullananlar ve belgelerde tahrifat yapanlar hakkında ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere;

  • Firmanın uyarılması;
  • Firmanın bu Karara istinaden yayımlanan mevzuat kapsamında tanınan muafiyetlerden süreli veya süresiz men edilmesi;
  • Firmanın ithalatının süreli veya süresiz durdurulması; 

gibi müeyyideler uygulanabilir. 

 

6) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin zorunlu standard ve kalite kontrolleri hangi mercii tarafından gerçekleştirilmektedir?   

Zorunlu standart ve kalite kontrolleri Dış Ticaret Müsteşarlığının Bölge Müdürlükleri bünyesindeki Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri tarafından yapılır.
 

7) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin zorunlu standard ve kalite kontrolleri ne şekilde yapılmaktadır? 

İhracatçı veya temsilcisi söz konusu listede belirtilen maddelerin ihracatında, ilgili Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığı'na başvurur. Denetleme, en geç yirmidört saat içinde depo, antrepo veya işleme yerinden denetlemeye en elverişli olanında, ihracatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle, ilgili tüzük veya standartta belirtilen kriterlere göre yapılır. 
 

8 ) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin zorunlu standard ve kalite kontrolleri olumlu sonuçlandığında takip eden işlemler nelerdir?

Mal, fiziki muayene ve gerekli görülen durumlarda laboratuvar analizleri sonucunda tüzük veya standardına uygun bulunduğu takdirde, Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlerince gerek görülmesi halinde, ambalajların üzerine denetlendiğini gösteren işaret konulur ve ambalajların sonradan açılmasını önlemek için gerekli tedbir alınır. Denetlenmiş mal için ihracatçısına veya temsilcisine, gümrüklere ibraz edilmek üzere, malın ilgili tüzük veya standardına uygunluğunu belirten Kontrol Belgesi verilir.
 

9) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin denetlenmesi sırasında alınan numuneler ihracatçı firmaya geri verilir mi?  

Denetleme sonunda, mal tüzük veya standardına uygun bulunduğu takdirde, alınan numuneler, kırk beş günü geçmemek üzere, malın çeşidine göre, Müsteşarlıkça tespit olunacak sürece veya alıcı ile satıcı arasında anlaşmazlık çıktığında bunun giderilmesine kadar saklanır.Bu sürenin sonundan itibaren onbeş gün içinde, ihracatçı veya temsilcisi numuneleri geri alabilir. 
 

10) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin denetlenmesi sırasında alınan numuneler standardlara uygun çıkmazsa ne olur? 

Dış Ticaret Müsteşarlığı, standartlara uymayan malların ihracatına, ithalatçının talebinin tevsiki halinde, gerekli incelemeyi yaparak izin verebilir veya gerekli görülen durumlarda, standardın bazı maddelerinin uygulanmasına talimat yolu ile istisna getirebilir.
 

11) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin denetlenmesi sırasında alınan numuneler standardlara uygun çıkmazsa ne olur?

Dış Ticaret Müsteşarlığı, standartlara uymayan malların ihracatına, ithalatçının talebinin tevsiki halinde, gerekli incelemeyi yaparak izin verebilir veya gerekli görülen durumlarda, standardın bazı maddelerinin uygulanmasına talimat yolu ile istisna getirebilir.
 

12) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin ihracatı sırasında, Kontrol Belgesi’nin olmaması, Kontrol Belgesi’nin süresinin geçmiş olması, ambalajlarının üzerinde gereken parti numarası ve diğer resmi işaretleme bilgilerinin olmaması halinde ne olur?

 
İlgili gümrük idaresince ürünlerin ihracatına izin verilmez.
 

13) Standardı ihracatta zorunlu uygulamada bulunan ürünlerin ihracatında, Kontrol Belgesi’nin aranmadığı istisnai durumlar var mıdır?

  • İhraç edilecek ürünle ilgili Ticari Kalite Denetim Yeterlik Belgesi'nin ve gerektiğinde malın özelliğine göre Müsteşarlıkça istenebilecek ilave belge ve / veya analiz raporlarının, anılan belge sahibi imalatçı – ihracatçılar tarafından ilgili gümrük idaresine ibrazı halinde,
  • Yurt dışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitler tarafından, işçilerinin ihtiyacı olan zorunlu standartlar kapsamındaki maddelerin ihracatında, ilgili merci tarafından düzenlenecek ihraç müsaadesinin ilgili gümrük idaresine ibrazı halinde,
  • Hariçte İşleme Rejimi kapsamında yapılacak ihracatta,
  • Bedelsiz ihracatta,
gümrük idarelerince Kontrol Belgesi aranmaz.
 

14) İthalatta uygunluk değerlendirmesi niçin yapılmaktadır?

İthalatta uygunluk değerlendirmesi; ilgili standart veya teknik düzenlemede belirtilen kriterlere göre, insan sağlığının ve emniyetinin, hayvan veya bitki varlığının veya çevrenin korunmasını, ulusal güvenlik gereklerini veya tüketicinin doğru bilgilendirilmesini sağlamak ve gerekli görülen hallerde performans yönlerinden yapılır.
 

15) İthalatta uygunluk değerlendirmesi işlemleri nasıl başlar?

İşlemlere, ithalatçı veya temsilcisinin, ilgili Tebliğlerde belirtilen yetkili kuruluşlara müracaat etmesi üzerine, giriş gümrüğünde yirmidört saat içinde, ithalatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle başlanır.
 

16) İthalatta uygunluk değerlendirmesi faaliyetlerinde ne miktarda numune alınmaktadır?

Malın laboratuarda muayene ve deneyleri gerekli görüldüğü takdirde, uygunluk değerlendirmesi yapmakla görevlendirilenler, dört takımı geçmemek üzere, ilgili standart veya teknik düzenlemede belirtildiği kadar veya Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca belirlenecek miktarlarda numune alabilirler. 
 

17) İthalatta uygunluk değerlendirmesi faaliyetlerinde alınan numuneler ithalatçılara geri veriliyor mu?

Mal ilgili standardına veya teknik düzenlemeye uygun bulunduğu takdirde, uygunluk değerlendirmesini yapan kuruluş tarafından alınan numuneler, malın çeşidine göre kırk beş günü geçmemek üzere saklanır. Bu sürenin sonundan itibaren onbeş gün içinde, ithalatçı veya temsilcisi, fiziksel bütünlükleri bozulmuş olsa da numuneleri geri alabilir.
 

18 ) İthalatta uygunluk değerlendirmesi faaliyetleri olumlu ya da olumsuz sonuçlandığında ne olur?

Mal ilgili standardına veya teknik düzenlemeye uygun bulunduğu takdirde, ithalatçı veya temsilcisine malın standardına veya teknik düzenlemeye uygunluğunu belirten belge verilir. Ülke ekonomisinin ve ihtiyaçlarının gerektirdiği özel ve zorunlu durumları inceleyerek, ilgili standartlara veya teknik düzenlemelere uygun olmayan malların ithalatına izin vermeye Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.
 

19) İthalatta teknik düzenlemeler veya zorunlu standartlar kapsamında, uygunluk değerlendirmesine tabi tutulmaksızın ithal edilebilecek ürünler ne şekilde belirlenmektedir?

İthalatta teknik düzenlemeler veya zorunlu standartlar kapsamında, uygunluk değerlendirmesine tabi tutulmaksızın ithal edilebilecek ürünler ve bu ürünlerle ilgili aranacak test raporları, uygunluk belgeleri ve / veya işaretleri, ülke veya ülkeler topluluğu veya belgelendirme kuruluşu bazında yapılacak anlaşmalara istinaden, Tebliğler ile düzenlenir.
 

20) İhracatta ve ithalatta uygunluk değerlendirmesi faaliyetlerinde “Ürün Sorumluluğu” nun cezai müeyyideleri nelerdir?

Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı’nın 4. maddesinde hükme bağlanan ürün sorumluluğunda, zararın tevsiki mahkeme kararları veya mahkemelerce düzenlettirilen bilirkişi raporları ile sağlanır.
  • Zarar ölüm şeklinde ise, firmanın ithalattan süreli veya süresiz men edilmesi, firmanın teşviklerden süreli veya süresiz yararlandırılmaması gibi müeyyideler,
  • Zarar yaralanma şeklinde ise, firmanın ihracatının ve / veya ithalatının Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın müsaadesine bağlanması şeklinde müeyyideler uygulanabilir.
  • Zarar diğer ürünlere veya tesisat veya inşaata verilen maddi nitelikte ise, ağırlığına göre Rejim Kararı’nın 5. maddesinde sayılan müeyyidelerden biri veya birkaçı uygulanabilir.

 

Kaynak: İstanbul Ticaret Odası

Güncelleme: 30 Kasım 2011

Visit Us On FacebookVisit Us On Twitter