Sorularla Sınır Ticareti

1) Sınır ticaret merkezi (STM) nedir?

Sınır ticaret merkezi (STM), ülkemizin yaşam standartlarının düşük ve işsizliğin ciddi boyutlarda olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu coğrafi bölgelerinde, ekonomik, sınai ve ticari faaliyetlere ivme kazandırılması, bölgedeki esnaf ve tacirler için komşu ülkelere ticaret merkezleri vasıtasıyla ticaret yapılarak ihracatın arttırılması ve vergi kolaylıkları sağlanarak il ihtiyaçları dahiline ithalat yapılması imkanı veren münhasır bir ticaret modelidir.

2) STM Kurulmasına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ne zaman yürürlüğe girmiştir?

“Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Karar”, 10.04.2003 tarih ve 25075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, 2003/5408 Karar sayısı ile yürürlüğe girmiştir.

13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/6401 Karar sayılı “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararda Değişiklik yapılması Hakkında Karar” ile de bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır.

3) 2003/5408 sayılı STM Kararında yer alan maddelere ilişkin ayrıntılı düzenlemeler nasıl gerçekleştirilmiştir?

2003/5408 Sayılı Kararda yer alan maddelere ilişkin ayrıntılı düzenlemeler, 13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, “Sınır Ticaret Merkezlerinden Yapılacak İhracat ve İthalata İlişkin Yönetmelik” ve “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararın Uygulanmasına Dair Yönetmelik” ile gerçekleştirilmiştir.

4) Hangi illerde STM kurulması öngörülmektedir?

STM kurulması öngörülen illerimiz, 2003/5408 sayılı Kararın 2. maddesi ile belirlenmiştir. Buna göre; Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı, Van, Hakkari, Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Kilis, Gaziantep ve Hatay illerimiz, bu kapsamda yer almaktadır.

5) Mücavir il nedir?

Mücavir il, 2003/5408 sayılı Karar’ın 2. maddesinde yer alan, STM kurulması öngörülen illere komşu olan Erzurum, Muş, Bitlis, Siirt, Batman, Diyarbakır ve Adıyaman illerini kapsayan ve bu komşu illerin de STM’ lerden yapılacak ticaretten belli şartlar dahilinde yararlanmasını öngören uygulamadır.

6) Uygunluk belgesi nedir ve nasıl alınır?

Uygunluk Belgesi, STM’lere komşu ülkeden getirilerek ithal edilen ve ilgili iller dahilinde dağıtımı yapılan eşyayı satın almak üzere esnaf ile gerçek ve tüzel kişi tacirler (vakıflar, dernekler ve belediyeler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortak oldukları firmalar hariç) adına düzenlenen belgedir.

Esnaf yada tacirler, Uygunluk Belgesi almak üzere ilgili ilin Ticaret veya Ticaret ve Sanayi Odasına başvurur. Söz konusu odalar talepleri Değerlendirme Komisyonuna iletir. Değerlendirme Komisyonu, başvuru tarihinden itibaren 5 işgünü içerisinde müracaatları inceleyerek sonuçlandırır. Müracaatları uygun görülen ve başvuru tarihi itibariyle ilgili ilde asgari üç yıldır faaliyet gösteren esnaf ve tacirlere her bir ürün için bir Uygunluk Belgesi verilir. Uygunluk Belgesi dağıtımında, işletme büyüklüğü, bir önceki yılın cirosu, esnaf ve tacirin faaliyet alanı, kotalarda belirtilen ithalatın yapılabileceği dönemler ile kotaların hedeflenen sosyal faydayı sağlaması gibi kriterleri göz önünde bulundurulur.

7) Uygunluk belgesinin geçerlilik süresi ne kadardır?

Uygunluk belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren 45 gün olup bu süre uzatılamaz. 

8 ) STM’ lerden yapılacak ithalat ve ihracat için gümrük beyannamesi düzenlenmesine gerek var mıdır?

STM üzerinden yapılacak ithalat ve ihracat işlemlerinde, 31.5.2002 ve 24771 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin eki Gümrük Beyannamesi Kullanma Talimatında belirtildiği şekilde Gümrük Beyannamesi düzenlenir. Ayrıca ithalat ve ihracatta, insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından ilgili mevzuata uygunluğu aranan, standart ve kalite kontrolü uygulanan maddelerin Sınır Ticaret Merkezlerinde ticarete konu edilmesinde ilgili mevzuatta öngörülen işaret ve belgeler de gümrüklerce aranır.    

9) STM mağazası nasıl açılır? STM mağazası işletme izni nedir ve nasıl alınır?

Bir STM mağazası açmak için öncelikle STM mağazası işletme izninin alınması gerekmektedir.  

STM mağazası işletme izni, STM işleticisinin teklifi üzerine ilgili esnaflar ile gerçek ve tüzel kişi tacirlere (vakıflar, dernekler ve belediyeler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortak oldukları firmalar hariç) verilen bir nevi ruhsattır. 

Bu kişilerin; 

  • Tüzel kişi tacir ise, STM kurulması için onay verilen ilde asgari üç yıldır faaliyette bulunuyor olması,
  • Esnaf veya gerçek kişi tacir ise, STM kurulması için onay verilen ilde en az üç yıldır basit veya gerçek usulde vergi mükellefi olarak faaliyette bulunması gerekmektedir.

STM mağazası işletme izni başvurusu ile ilgili ayrıntılı bilgiler, 13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararın Uygulanmasına Dair Yönetmelik” te yer almaktadır.

10) STM’lerde yapılan ithalatlarda herhangi bir vergi avantajı var mıdır?

STM’lerdeki ticaretin özel bir amaca yönelik olması nedeniyle, normal ticarete göre teşvik edilmesi ve bazı üstünlükler sağlanması söz konusudur. Bu üstünlüklerden bir tanesi de vergi avantajları oluşturmaktadır.

Buna göre; sanayi ürünleri ithalatında, normal ithalatlarda alınması gereken vergi fonlar alınmazken sadece KDV ve ÖTV’nin tamamı, tarım ürünlerinde ise, söz konusu ürünlerin ithalatında alınması gereken vergi ve fonların % 60’ı ile KDV’nin tamamı tahsil edilir.    

11) STM istenildiği zaman herhangi bir ülkeyle kurulabilir mi?

STM’ nin amacına uygun işleyebilmesi için karşılıklılık prensibi gözetilerek faaliyette bulunması gerekmektedir. Buna göre, STM kurulması öngörülen ilimize komşu ülkeyle görüşülmekte, sistem anlatılmakta, karşılıklı olarak hangi eşyanın bu kapsamda ticaretine izin verileceği müzakere edilmekte ve son aşamada eğer karşı tarafla her noktada anlaşılırsa STM kurulmasına karar verilmektedir. Bu sürecin, en önemli tarafı, karşı ülkenin de bizim onlara sağladığımız vergi avantajlarını bize sağlamasıdır. Aksi halde tek taraflı olarak sistemin işlemesi mümkün değildir.   

Bununla birlikte, STM’lerin her komşu ülkeyle değil, sadece 2003/5408 sayılı Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Karar’ın 2.maddesinde tek tek sayılan illerimize komşu ülkelerle kurulması öngörülmüştür.

Kaynak: T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

Güncelleme: 1 Kasım 2011

Visit Us On FacebookVisit Us On Twitter